"Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ"

Κοινωνικά Θέματα

Αρχείο

Κεντρική σελίδα

ΑΞΙΖΟΥΝ ΘΑΥΜΑΣΜΟ

Παραολυμπιάδα εκμετάλλευσης αντί Επανένταξης των αναπήρων

Δε χωράει αμφιβολία ότι η προσπάθεια και η θέληση των συνανθρώπων μας με αναπηρία να αθλούνται και να αγωνίζονται προκαλεί το θαυμασμό όλων. Άτομα που, όχι μόνο δεν απογοητεύονται και δεν παραιτούνται από τη ζωή, αλλά γεμίζουν με ατσαλένια πυγμή, με απίστευτες δυνάμεις, προκειμένου να δαμάσουν το πρόβλημά τους, να πάνε κόντρα στην «ατυχία» τους, αλλά και στις προκαταλήψεις της κοινωνίας. Και αυτές οι σκέψεις περνάνε από το μυαλό μα, όταν βλέπουμε τα σφιγμένα δόντια πάνω στο αμαξίδιο ή τον ιδρώτα που ρέει πάνω στα αδύναμα μάτια.

Παρόλα αυτά, πίσω από την πρώτη εικόνα, εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς τη διαφορά του αθλητισμού από τον πρωταθλητισμό, την εκμετάλλευση που υφίστανται αυτοί οι άνθρωπο, και μάλιστα σε πιο έντονο βαθμό από τους Ολυμπιακούς Αγώνες και γενικά από τον πρωταθλητισμό των αρτιμελών αθλητών. Γιατί είναι πολύ πιο απάνθρωπο να σπρώχνεις στον μέχρι τελικής πτώση ανταγωνισμό, στο δόγμα «ο θάνατός σου η ζωή μου», στην αντίληψη ότι μόνο τα μετάλλια και τα ρεκόρ αξίζουν, άτομα με αναπηρία, όπου η ίδια η φυσική και κοινωνική πραγματικότητά τους φορτίζει με πλήθος ανυπέρβλητων δυσκολιών και προβλημάτων και τα οποία κατέφυγαν στον αθλητισμό για να ξεπεράσουν ακριβώς αυτό το αίσθημα κατωτερότητας που ους προκαλεί η αναπηρία.

Και είναι στα αλήθεια πολύ ανησυχητικό και στενάχωρο ο φαινόμενο της εμπορικής εκμετάλλευσης των προσπαθειών τους και η μετατροπή τους σε θέαμα, αφού καταδεικνύει με τον καλύτερο αλλά συνάμα και τραγικό τρόπο μέχρι που μπορεί να φτάσει η θέληση για κερδοσκοπία του κεφαλαίου, μην αφήνοντας καμιά πτυχή της κοινωνίας αμόλυντη.

Οι συνάνθρωποί μας με αναπηρίες αποτελούν το 10% του συνολικού πληθυσμού σύμφωνα με τις στατιστικές της ΕΕ, ποσοστό τεράστιο, αν το καλοσκεφτεί κανείς. Είναι προφανές ότι αποτελούν, και πρέπει να αποτελούν, οργανικό κομμάτι της κοινωνίας στο οποίο θα πρέπει να δίνονται όλες οι ευκαιρίες για ισότιμη ανάπτυξη της προσωπικότητάς τους, εκδήλωσης των ικανοτήτων τους, αλλά και να διασφαλιστούν οι προϋποθέσεις για την πλήρη προσφορά τους στο κοινωνικό σύνολο, καταπολεμώντας φαινόμενα εκούσιου ή ακούσιου αποκλεισμού και προκαταλήψεων. Και οι απαιτήσεις αυτές είναι επιτακτικότερες στις περιπτώσεις αναπήρων από εργατικά και λαϊκά στρώματα, όπου ακόμα και το πρόβλημα της επιβίωσης είναι σοβαρό. Ο αθλητισμός μπορεί και πρέπει να παίξει πολύ θετικό ρόλο και ως μέσο για βελτίωση της φυσικής κατάστασης και της καθαυτό αναπηρίας του αθλητή, αλλά κυρίως ως μέσο για βελτίωση της αυτοεικόνας των αναπήρων, για την συναισθηματική ισορροπία και την ομαλή κοινωνικοποίηση και αποδοχή τους. Αυτό απαιτεί την προώθηση μαζικού λαϊκού αθλητισμού για όλους και σε όλα τα επίπεδα, με αυξημένο στην περίπτωση των αναπήρων το ρόλο του σχολείου, μακριά από τις λογικές της αγοράς, των ρεκόρ και του ανταγωνισμού, όπου η ίδια η συμμετοχή θα είναι η μεγαλύτερη νίκη.

Αντί γι’ αυτό, οι αθλητές με αναπηρία σπρώχνονται στον πρωταθλητισμό, και αν σκεφτούμε ότι μόνο μετά την Σεούλ, το 1988, αυτός πήρε την πλήρη μορφή του, οι άμεσες επιπτώσεις του είναι ήδη πολύ έντονες. Καταρχάς, οι προπονητές και οι ομοσπονδίες σπεύδουν διαρκώς να τονίζουν την ομοιότητα με τους αγώνες πρωταθλητισμού των αρτιμελών αθλητών, λέγοντας ότι δεν κάνουν όλοι οι αθλητές με αναπηρία για πρωταθλητισμό, ωθώντας τους υπόλοιπους στο περιθώριο, αντί να τονώνουν την όποια συμμετοχή όσο μικρή και αν είναι. Επίσης, οι χρηματικές απολαβές αποτελούν πλέον το κύριο κίνητρο για πολλούς αθλητές με αναπηρία καθώς, όπως δήλωσε ο Α. Πανανός, πρόεδρος της Εθνικής Αθλητικής Ομοσπονδίας Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες, «νέοι αθλητές, μόλις παίρνουν την πρόκριση για τους Παραολυμπιακούς Αγώνες, η πρώτη ερώτηση που κάνουν είναι πόσα χρήματα θα πάρουν»!

Τέλος, και στους αθλητές με αναπηρία, με αργά αλλά σταθερά βήματα, απλώνεται η γάγγραινα του ντόπινγκ, η οποία αποδεικνύεται έτσι ότι είναι νομοτελειακά δεμένη με τον πρωταθλητισμό γενικά. Και είναι στα αλήθεια τραγικό ότι, σε αυτό το θέμα, η ισότητα των αθλητών με αναπηρία με τους αρτιμελείς είναι πλήρης, αφού οι ουσίες και οι μέθοδες πρόσληψης είναι ακριβώς οι ίδιες.

Παρόλο που τα ποσοστά «θετικών» στα τεστ αθλητών είναι ακόμα μικρότερα από τα αντίστοιχα των αρτιμελών, η λήψη ουσιών προκειμένου να νικήσουν τους συναθλητές τους, από ανθρώπους στους οποίους ο αθλητισμός αποτελεί μια από τις λίγες ευκαιρίες για κοινωνική καταξίωση, αποτελεί θλιβερό γεγονός. Ειδικά αν σκεφτεί κανείς τα έντονη και επίπονη χρήση φαρμάκων που ήδη κάνουν για το καθαυτό πρόβλημά τους.

Δείγμα για το πού μπορεί να οδηγήσει ο πρωταθλητισμός και ο ανταγωνισμός άτομα που ξεκινούν οπλισμένα μόνο με την απύθμενη θέλησή τους για ζωή, για αποδοχή μέσα σε ένα σύστημα που τους περιθωριοποιεί, και που τελικά καταλήγει ξανά να ους εκμεταλλεύεται με τον χειρότερο τρόπο.

Μετά από αυτή την εισαγωγή, το ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ δημοσιεύει ένα καταπληκτικό άρθρο του συνεργάτη μας ΜΑΝΟΥ ΣΑΡΙΔΑΚΗ το οποίο δημοσιεύεται στο ΠΡΙΝ που κυκλοφορεί.

Όλα ξεκίνησαν όταν ένας Γερμανοεβραίος νευροχειρούργος, ο Λούντβιχ Γκούτμαν, ο οποίος είχε καταφύγει στην Μ. Βρετανία στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, σκέφτηκε τη σημασία που μπορεί να έχει ο αθλητισμός στην ομαλή κοινωνική επανένταξη των αναπήρων πολέμου. Με πίστη ότι οι «ασθενείς» αυτοί μπορούν και πρέπει να γίνουν και πάλι ενεργά μέλη της κοινωνίας, ενσωμάτωσε την άθληση σε ένα πρωτοποριακό για την εποχή του πρόγραμμα αποκατάστασης. Βελάκια, μπιλιάρδο, επιτραπέζιο τένις έπαιρναν τη θέση τους στη φυσιοθεραπεία, ενώ σιγά σιγά άρχισαν να εφευρίσκονται και κάποια ομαδικά αθλήματα για άτομα με αμαξίδια. Έτσι, το 1948, με την ευκαιρία της τέλεσης των Ολυμπιακών Αγώνων στο Λονδίνο, στο Στόουκ Μάντεβιλ της Μ. Βρετανίας έγιναν οι πρώτοι αγώνες για τους τραυματίες πολέμου, όπου βέβαια συμμετείχαν μόνο βρετανοί «ανάπηροι αθλητές». Οι αγώνες αυτοί διεξάγονταν εκεί σε ετήσια βάση και το 1952 συμμετείχαν και ολλανδοί βετεράνοι πολέμου, οπότε και αποφασίστηκε ότι έκτοτε οι αγώνες θα διεξάγονται κάθε τέσσερα χρόνια στη χώρα που φιλοξενεί και τους Ολυμπιακούς αγώνες, με διεθνή συμμετοχή. Αυτό εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στη Ρώμη το 1960 με 350 αθλητές από 24 χώρες, που θεωρούνται οι πρώτοι Παραολυμπιακοί Αγώνες. Το 1964, στο Τόκιο, οι αγώνες απέκτησαν ύμνο και σημαία, ενώ ιδρύθηκε και η Διεθνής Ομοσπονδία Αθλητισμού για Άτομα με Αναπηρία. Το 1976 έγιναν και οι πρώτοι Χειμερινοί Παραολυμπιακοί, ενώ από το 1988 στη Σεούλ πραγματοποιούνται στις ίδιες εγκαταστάσεις με τους Ολυμπιακούς, και πλέον οι αγώνες αυτοί δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτα από τους δεύτερους. Οι «τραυματίες αθλητές» μετατράπηκαν σε «αθλητές με αναπηρία», ο σκοπός έπαψε να είναι η ομαλή κοινωνική επανένταξη και αντικαταστάθηκε από τους ευγενείς στόχους του αμείλικτου ανταγωνισμού, του κέρδους και της εμπορικής εκμετάλλευσης, καταστάσεις πολύ πιο θλιβερές βέβαια από τις αντίστοιχες των Ολυμπιακών, μια και οι συμμετέχοντες είναι άνθρωποι κτυπημένοι από τη ζωή και απομονωμένοι πολλές φορές από τους αρτιμελείς. Από μέσο επανένταξης των θυμάτων της ύψιστης ανθρώπινης εκμετάλλευσης, του στρατιωτικού πολέμου των ισχυρών, που τους χρησιμοποιήσαν ως «κρέας για κανόνια», ο αθλητισμός μετατράπηκε σε έναν ανθρωποφαγικό πρωταθλητισμό, σε «κρέας για κέρδος», για την εμπέδωση των αξιών των ισχυρών, στον διαρκή «αλλιώτικο» πόλεμο της εποχής μας.

Οι Παραολυμπιακοί (από τη πρόθεση «παρά» που σημαίνει «μαζί, κοντά») Αγώνες της Αθήνας, οι δωδέκατοι μετά τους πρώτους της Ρώμης το 1960, άρχισαν ήδη την Παρασκευή 17 Σεπτέμβρη και θα διαρκέσουν μέχρι τις 28 του μήνα. Θα συμμετάσχουν 4.000 αθλητές και 2.000 συνοδοί από 142 χώρες, αριθμός μεγαλύτερος από όλες τις προηγούμενες φορές, ενώ είναι και η πρώτη φορά που η ίδια οργανωτική επιτροπή αναλαμβάνει τη διοργάνωση τόσο των Ολυμπιακών όσο και των Παραολυμπιακών Αγώνων. Είναι επίσης η πρώτη φορά που οι συμμετέχοντες δε θα πληρώσουν αντίτιμο συμμετοχής, καθώς μέχρι τώρα τα «αθλητικά ιδεώδη» των διοργανωτών τους επέβαλαν να πληρώνουν οι ίδιοι τα έξοδά τους! Όχι ότι τα τσακάλια του Αθήνα 2004 ευαισθητοποιήθηκαν ξαφνικά για τη συμμετοχή μικρότερων χωρών που αδυνατούσαν, για οικονομικούς λόγους, να παρευρεθούν στις προηγούμενες Παραολυμπιάδες, απλούστατα η γκλαμουριά και το κουβαρνταλίκι με τα «ξένα» λεφτά των εργαζόμενων, που υιοθέτησε η Γιάννα, αλλά και η εντονότερη από το παρελθόν εμπορική εκμετάλλευση των Παραολυμπιακών, με υποσχόμενα αυξημένα έσοδα, τους οδήγησαν στην κατάργηση του αντιτίμου συμμετοχής. Έτσι, η λίστα των χορηγών είναι εξίσου μακριά με την προηγούμενη των ολυμπιακών, με τα κεντρικά ονόματα ίδια, αφού μετά το 1988 οι Παραολυμπιακοί αποδεικνύονται μια πολύ κερδοφόρα διαδικασία, που δεν θα την άφηναν να περάσει έτσι οι γνωστοί αυτοί προασπιστές του αθλητικού ιδεώδους, του ευ αγωνίζεσθαι κλπ.

Στους Αγώνες θα διεξαχθούν 19 αγωνίσματα, τέσσερα από τα οποία είναι αμιγώς παραολυμπιακά. Έτσι θα διεξαχθούν (ήδη διεξάγονται ή διεξήχθησαν) αγωνίσματα στίβου, τένις με αμαξίδιο, πινγκ πονγκ με αμαξίδιο, ιππασία, ιστιοπλοΐα, καλαθοσφαίριση με αμαξίδιο, κολύμβηση, ξιφασκία με αμαξίδιο, βόλεϊ καθιστών, ποδηλασία, ποδόσφαιρο 5χ5 (παίζεται από αθλητές με προβλήματα όρασης) και 7χ7 (παίζεται από αθλητές με εγκεφαλική παράλυση), σκοποβολή, τζούντο και τοξοβολία.

Επίσης, τα αμιγώς παραολυμπιακά αθλήματα, άρση βαρών σε πάγκο, ράγκμπι με αμαξίδιο, γκόλμπολ (παίζεται από τυφλούς, με τα χέρια και μια μπάλα που έχει μέσα της κουδουνάκια, ώστε να καταλαβαίνουν τη θέση της), και μπότσια (παίζεται από αθλητές με εγκεφαλική παράλυση, όπου προσπαθούν να πετύχουν με μπάλες μια μπάλα στόχο).

Όπως ήδη διαφαίνεται, ένα κομβικό θέμα στη διεξαγωγή των αγώνων, όπου συμμετέχουν αθλητές με αναπηρία, είναι η κατηγοριοποίησή τους, ώστε να είναι δίκαιος ο συναγωνισμός – ανταγωνισμός, πράγμα που, από πρώτη όψη, φαντάζει εξαιρετικά πολύπλοκο. Έτσι, καταρχάς κατηγοριοποιούνται με βάση το είδος της αναπηρίας (εντονότατα προβλήματα όρασης, εγκεφαλικές κακώσεις, παραπληγία και τετραπληγία, ακρωτηριασμοί, ανεξάρτητα αν είναι επίκτητα ή όχι) και στη συνέχεια σε ακόμα περισσότερες κατηγορίες, ανάλογα με την έκταση της αναπηρίας και τη συγκεκριμένη μορφή της, αλλά και με τα συνήθη κριτήρια του βάρους και του φύλου. Επιπλέον, ο κάθε αθλητής ελέγχεται επιμελώς στο πώς συμπεριφέρεται στο συγκεκριμένο κάθε φορά αγώνισμα, δηλαδή πώς ρίχνει ακόντιο, πώς κολυμπάει κλπ., ώστε να επιτευχθεί ακόμα μικρότερη διακύμανση στην αναπηρία των αθλητών που συναγωνίζονται. Οι τυφλοί αθλητές στο στίβο και την ποδηλασία αγωνίζονται με συνοδό που τους καθοδηγεί στη διαδρομή, ενώ στην κολύμβηση αθλητών με προβλήματα παράλυσης οι συμμετέχοντες βοηθούνται να μπουν στο νερό, πριν από τη στιγμή της εκκίνησης, ενώ υπάρχουν και αθλήματα όπου συμμετέχουν αθλητές από όλες ή τις περισσότερες κατηγορίες αναπηρίας. Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί ότι, για παράδειγμα, στην άρση βαρών σε πάγκο, τα ρεκόρ που σημειώνονται είναι μεγαλύτερα από τα αντίστοιχα των Ολυμπιακών, ενώ και το ρεκόρ π.χ. στα 100 μ. είναι λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο πίσω από αυτό των αρτιμελών αθλητών.

Οι επιδώσεις αυτές, όπως και πολλές άλλες, των αθλητών με αναπηρία τραβούν δικαιολογημένα την προσοχή, και όλοι μας εκφράζουμε την έκπληξή μας και το θαυμασμό μας. Γιατί χρειάζεται μεγάλο απόθεμα ψυχικής δύναμης ώστε ένα άτομο με αναπηρίες να ασχοληθεί με τον αθλητισμό. Όπως λένε οι ίδιοι, καταφεύγουν στον αθλητισμό προκειμένου να δείξουν, καταρχάς στους εαυτούς τους, την αξία τους, αλλά και να αποδείξουν με τις επιδόσεις τους – σε μια κοινωνία που κλείνει τα μάτια στο πρόβλημα – ότι δεν ζητάνε τον οίκτο, αλλά την ουσιαστική αποδοχή. Αυτό φαίνεται και από το γεγονός ότι η μέση ηλικία των αθλητών με αναπηρία υπερβαίνει κατά πολύ την αντίστοιχη των αρτιμελών, αφού συνήθως καταφεύγουν στον αθλητισμό μετά από μια επίκτητη αναπηρία και ζουν με αυτόν για όλη τους τη ζωή.

Αυτοεπιβεβαίωση, επανένταξη και αποδοχή λοιπόν, αλλά γιατί; Άραγε η κοινωνία και η πολιτεία πώς προσεγγίζουν το πρόβλημα; Πραγματικά, η καθημερινή ζωή των ανθρώπων με αναπηρία μοιάζει με Γολγοθάς. Από τη μία η κάλυψη των προσωπικών τους αναγκών μέσα στο σπίτι είναι ήδη πολύ δύσκολη, αλλά δε συγκρίνεται με τις αντιξοότητες που αντιμετωπίζουν έξω. Καταρχάς, το αγαθό της αυτόνομης μετακίνησής στο δομημένο περιβάλλον, στους ελεύθερους χώρους και στα μέσα μεταφοράς είναι σχεδόν απρόσιτο. Ανεπαρκείς υποδομές, άλυτα προβλήματα επικοινωνίας και πληροφόρησης, αλλά και έλλειψη σχετικής κουλτούρας, από την πλειονότητα των πολιτών καθιστούν ένα απογοητευτικό σκηνικό. Η ίδια δυσκολία υπάρχει στην πλειοψηφία των δημόσιων οργανισμών, αλλά και στις ιδιωτικές επιχειρήσεις.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στο όψιμο ενδιαφέρον που έδειξαν οι υπεύθυνοι ενόψει των Παραολυμπιακών, καλώντας τις επιχειρήσεις να γίνουν προσβάσιμες σε άτομα με ειδικές ανάγκες, ανταποκρίθηκε μόλις το 1% από αυτές! Εκτός από αυτά, εξίσου σημαντικές είναι οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν στην ψυχαγωγία, στη διασκέδαση, στις διακοπές κλπ., καθώς οι υποδομές είναι σχεδόν ανύπαρκτες ενώ, στις ελάχιστες περιπτώσεις που υπάρχουν, το κόστος τους είναι πολλαπλάσιο από τις αντίστοιχες για τους αρτιμελείς. Και βέβαια, το σημαντικότερο πρόβλημα όλων είναι αυτό της αξιοπρεπούς επιβίωσης και εργασίας, όπου τα στοιχεία είναι απογοητευτικά. Το έργο, τελικά, της αντιμετώπισης τω βιοτικών προβλημάτων πέφτει στις οικογένειες και στα συγγενικά τους πρόσωπα αντί να διαμοιραστεί στο σύνολο της κοινωνία.

Αντί λοιπόν να δει κατάματα και με μακροπρόθεσμη προοπτική η ελληνική πολιτεία το πρόβλημα, στοχεύει και σε αυτούς τους αγώνες να πετύχει» τους στόχους ου είχε και στους Ολυμπιακούς: εκτός των άλλων, μια «πετυχημένη» διοργάνωση, που θα δώσει μπόνους στην εικόνα της χώρας στο εξωτερικό, και μια συγκομιδή μεταλλίων, που θα δείξει ότι και οι αθλητές με αναπηρία έχουν από αυτά τα τρομερά και φοβερά ελληνικά γονίδια που κατατροπώνουν όλους τους αντιπάλους. Έτσι, η ελληνική ομάδα συμμετέχει με 135 αθλητές και αθλήτριες, αριθμός τετραπλάσιος από αυτόν του Σίδνεϊ, ενώ τα πρωτ-αθλητικά ιδεώδη απαιτούν και αντίστοιχο αριθμό μεταλλίων. Χαρακτηριστικό της σημασίας που δίνουν σε αυτό είναι το γεγονός ότι μόλις λίγους μήνες πριν καθορίστηκε το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τον αθλητισμό για άτομα με αναπηρία Ελληνική Παραολυμπιακή Επιτροπή, - Αθλητικές Ομοσπονδίες – Αθλητικά Σωματεία), καθώς μέχρι τότε το τοπίο ήταν θολό.

Παρόμοια οργάνωση λοιπόν, παρόμοιοι στόχοι, παρόμοια λαμπαδηδρομία – αν και λιγότερο φαντεζί – παρόμοιες τελετές έναρξης και λήξης. Τι σημασία έχει αν οι κακόγουστοι Φοίβος και Αθηνά έδωσαν τη θέση τους στον ιππόκαμπο Πρωτέα; Οι Παραολυμπιακοί Αγώνες είναι οργανικό τμήμα των Ολυμπιακών

23/09/2004